A. Đồng phạm là gì ?
Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.
Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.
Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.
Có 2 dạng người sau đây được coi là người trực tiếp thực hành tội phạm
Dạng thứ nhất : đó là những người tự mình trực tiếp thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được mô tả trong cấu thành tội phạm (CTTP) cụ thể. Đây là dạng người thực hành thường gặp nhất trong thực tiễn xét xử của Toà án. Người phạm tội có thể trực tiếp sử dụng công cụ, phương tiện, nhưng cũng có thể không sử dụng công cụ, phương tiện để phạm tội. Ví dụ: Người phạm tội đã dùng dao, súng, thuốc độc, để chém, bắn, đầu độc nạn nhân, là người thực hành của Tội giết người ; người phạm tội đã trực tiếp dùng kìm cộng lực cắt hoá vào nhà lấy tài sản của nạn nhân khi họ văng nhà, là người thực hành của Tội trộm cắp tài sản.
Dạng thứ hai : đó là người không trực tiếp thực hiện hành vi được mô tả trong CTTP mà họ chỉ có hành vi lợi dụng hoặc sử dụng người khác để người này trực tiếp thực hiện hành vi khách quan gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Nhưng bản thân những người bi sử dụng hoặc lợi dụng đó lại không phải chịu trách nhiệm hình sự (TNHS) cùng với người sử dụng hoặc lợi dụng vì họ không có lỗi.
Theo thực tiễn xét xử, những người bị sử dụng, lợi dụng như trên có thể là :
– Người không có năng lực TNHS do họ bị mất trí, bị si ngốc, tâm thần.
– Người chưa đủ tuổi chịu TNHS.
– Người không có lỗi hoặc chỉ có lỗi vô ý vì bị sai lầm về những tình tiết khách quan của tội phạm.
– Người hành động trong trạng thái bị cưỡng bức về thân thể hoặc tinh thần nên được loại trừ TNHS, …
Người thực hành ở dạng thứ hai không phải nhiệm về hành vi vượt quá của người bị sử dụng tức là người thực hành chỉ chịu TNHS thi người đó đã gây ra hành vi khách quan của người : bị lợi dụng thực hiện.
Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.
Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.
Hành vi giúp sức khác hành vi xúi giục ở chỗ nó là người thực hành đã có ý định phạm tội quyết tâm thực hiện tội phạm, còn hành vi xúi giục tác động mạnh đến tư tưởng ý chí của người bị xúi giục (người thực hành) làm cho nó này nảy sinh ý định phạm tội và thực hiện ý định đó. Hành vi giúp sức thường được thực hiện bằng hành động, nhưng cũng có trường hợp thực hiện bằng hình thức không hành động. Hành vi giúp sức có thể được thực hiện trước hoặc trong khi tội phạm đang xảy ra.
Trong thực tiễn xét xử, hành vi giúp sức được chia làm hai loại: giúp sức về vật chất và giúp sức về tinh thần.
– Giúp sức về vật chất: là cung cấp công cụ, phương tiện để sử dụng vào việc thực hiện tội phạm, giúp đỡ về kỹ thuật, giúp đỡ bằng chân, tay, chỉ điểm, chứa chấp, dẫn đường, che giấu người phạm tội, xoá các dấu vết, tang vật của tội phạm hoặc tạo ra những điều kiện vật chất cần thiết khác để người thực hành thực hiện tội phạm dễ dàng, thuận lợi,
– Giúp sức về tinh thần: là tạo điều kiện về tinh thần cho việc thực hiện tội phạm như góp ý kiến, chỉ dẫn cách thức thực hiện tội phạm, cung cấp tình hình…
Sự hứa hẹn trước được coi là một dạng giúp sức về tinh thân, vì hành vi hứa hẹn trước có tác dụng khuyến khích, củng cố sự quyết tâm phạm tội của người thực hành.
Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.
B. Quyết định hình phạt trong trường hợp đồng phạm
Theo quy định tại Bộ luật Hình sự, khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm, Tòa án phải xét đến tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.
Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự thuộc người đồng phạm nào, thì chỉ áp dụng đối với người đó.
Liên hệ luật sư tư vấn hình sự : 0913 597 479 ; 0904 902 429
